De roof van de openbare ruimte

Over hoe de openbare ruimte beetje bij beetje van ons wordt ontnomen.

Laatst liep ik weer de vaste route tussen mijn huis en de supermarkt. Het is een verwaarloosbare afstand van hooguit driehonderd meter. Een keer oversteken, een hoek om en ik ben er al. Tijdens deze semi-dagelijkse wandeling ben ik vaak te druk met het bedenken wat ik vanavond weer moet koken, waardoor ik niet mijn omgeving nauwelijks in me opneem. De auto's die me bijna scheppen als ik probeer het zebrapad over te steken of de kinderen die buitenspelen zijn tot een soort achtergrond geworden van deze route. Elke dag loop ik door deze woonwijk en niets valt me meer op, nou ja, op één ding na.

Bij de oversteekplaats staat een reclamebord met op beide kanten grote advertenties. Gelijk kwam de vraag in me op: "Waarom staat hier eigenlijk reclame?". Waarom er reclame is snap ik natuurlijk wel, bedrijven willen dat ik mijn geld bij hun uitgeef en niet bij de concurrentie. Waarom bedrijven op deze specifieke plaats willen adverteren snap ik eigenlijk ook wel. Als je als bedrijf even handig je nieuwe eten of drinken op dat bord weet te krijgen, dan blijft dat product toch even hangen bij mensen die toch al op weg naar de winkel waren. Dat de bedrijven het willen snap ik dus volkomen, maar deze straat is toch niet van die bedrijven? Dus dan blijft de vraag, hoe komt die reclame midden een doodnormale woonwijk?

En het gaat niet om één reclamebord, want je vindt overal reclame op straat. Posters op de ondergrondse containers, de transformatorhuisjes, de bushaltes en onder de viaducten. Verder zie ik op elke lantaarnpaal of verkeersbord meerdere stickers van bedrijven die om mijn aandacht schreeuwen. Dit allemaal terwijl reclame uiteindelijk voor de normale mens totaal geen nut heeft en alleen bedrijven dient. Als een product oprecht goed was en een voordeel bood, dan zou ik daar niet elke paar meter dat ik over straat loop aan herinnerd moeten worden. Reclame is daarom misschien wel de grootste verspilling van tijd, creativiteit, geld en aandacht. Volgens de regels van het kapitalisme zouden mensen in staat moeten zijn om zelf goede keuzes te maken als consument, maar tegelijkertijd worden er gigantische sommen geld gestoken om deze consument constant te beïnvloeden. Het lijkt wel alsof elk stuk muur en elke paal benut moet worden om mij te motiveren om nog meer onnodige troep te kopen.

Als ik over straat loop, of beter gezegd, in de openbare ruimte, dan wil ik dus eigenlijk helemaal geen reclame zien. Als ik naar de supermarkt ga zie ik daar wel wat er ligt en als ik een nieuwe telefoon of laptop zou willen hebben zoek ik dat zelf wel op. Reclame is een onnodige verspilling van mijn tijd waar ik niet om vraag en bovendien een vervelend middel dat mij wil beïnvloeden om mijn zuurverdiende centen te verspillen. Daarom kan ik me ook bijna niet voorstellen dat er mensen in mijn wijk wonen die stonden te springen toen dat reclamebord werd geplaatst.

Want van wie is deze straat? Om één of andere reden is de straat niet eigendom van de mensen die in deze straat moeten wonen, maar van de gemeente. De gemeente waarvan het dagelijks bestuur weer wordt uitgevoerd door een persoon die niet verkozen is door de mensen in deze gemeente. Het bestuur van de gemeente is dus misschien niet heel democratisch, maar heeft wel als taak om datgene te doen dat het beste is voor de inwoners. Dus welke bestuurder heeft bedacht dat een reclamebord wel een leuke toevoeging zou zijn aan de wijk?

Het antwoord is natuurlijk dat de gemeente de openbare ruimte gewoon heeft verkocht aan bedrijven. De mensen die er tegenaan moeten kijken is nooit iets gevraagd. De openbare ruimte wordt steeds verder opengesteld voor de commercie en de gewone burger moet er maar mee leren leven. De rest van ons leven veranderd ook al in een constant reclameblok en dat is al vervelend genoeg. Echter wordt het wel heel kwalijk als ook de plekken die zogenaamd van ons samen zouden zijn ook geroofd worden door de commercie.

Toen de reclameborden op treinstations op wit moesten door een akkefietje met de aanbesteding heb ik het gebrek aan reclame gemist als kiespijn. Echter had ik nog een beter idee, waarom hangen we er niet wat anders op? Misschien is het leuk om er een paar kunstwerken op te hangen van een paar hobbyisten om zo de boel wat op de fleuren. Het maakt mij dan oprecht niet uit of het mooi of lelijk is. Zolang de kunstwerken daar hangen met als doel om mijn leven ook maar een klein beetje te verrijken, dan maakt het mij niet of dit ook daadwerkelijk lukt. Waar we reclame ook mee vervangen, laten we hopen dat het onze levens mag verrijken in plaats van verarmen.